اوردنچر یا ایمپلنت ثابت؟ راهنمای کامل درمان دندان مصنوعی لق

اگر دندان مصنوعی‌تان لق شده و نمی‌توانید راحت غذا بخورید، احتمالاً اسم Ordenture را شنیده‌اید و برایتان سؤال است که اوردنچر بهتر است یا ایمپلنت ثابت. بسیاری از کسانی که سال‌ها دندان مصنوعی کامل گذاشته‌اند می‌گویند: «دندان مصنوعی‌ام لق است و نمی‌توانم راحت غذا بخورم.» گاهی دندان مصنوعی فک پایین آن‌قدر جابه‌جا می‌شود که لثه زخم می‌شود، یا فرد از نگرانی بیرون آمدن آن، در جمع کمتر می‌خندد و غذا می‌خورد.

برای بی‌دندانی کامل بیش از یک راه وجود دارد. در این مقاله سه گزینه‌ی اصلی را کنار هم می‌گذاریم: دندان مصنوعی معمولی, Ordenture (دندان مصنوعی متکی بر ایمپلنت) و پروتز ثابت روی ایمپلنت. هدف این است که پیش از جلسه‌ی معاینه بدانید چه سؤال‌هایی بپرسید و تصمیم را آگاهانه بگیرید. مطالب این صفحه آموزشی است و جایگزین معاینه و نظر دندان‌پزشک نیست.

دندان مصنوعی کامل با تکیه بر لثه و استخوان زیر آن در جای خود می‌ماند. بعد از کشیدن دندان‌ها، استخوانی که قبلاً ریشه‌ها را نگه می‌داشت به‌تدریج کم می‌شود. این کاهش آرام و بی‌صداست و سال‌ها طول می‌کشد، اما نتیجه‌اش این است که دندان مصنوعی‌ای که روز اول اندازه بود، کم‌کم جا باز می‌کند و لق می‌شود.

پژوهشی که افراد دارای دندان مصنوعی کامل را ۲۵ سال پیگیری کرد نشان داد این کاهش در lower jaw به‌مراتب بیشتر از فک بالاست. به همین دلیل بیشتر شکایت‌ها از لق بودن دندان مصنوعی پایین است: سطح تکیه‌گاه کوچک‌تر است و زبان و عضلات هم مدام آن را جابه‌جا می‌کنند. در فک بالا، مکش سقف دهان معمولاً دندان مصنوعی را بهتر نگه می‌دارد، اما آن هم با گذر زمان ممکن است لق شود.

لق شدن دندان مصنوعی تقصیر شما نیست. سه راه اصلی برای محکم کردن دندان مصنوعی لق وجود دارد: اصلاح و بازسازی سطح داخلی آن (ریلاین)، ساخت دندان مصنوعی جدید، یا قفل کردن آن روی پایه‌های ایمپلنت، یعنی اوردنچر. کدام راه برای شما مناسب است، به وضعیت استخوان و لثه بستگی دارد.

اوردنچر همان دندان مصنوعی کامل است، با این تفاوت که زیر آن چند پایه‌ی ایمپلنت در استخوان فک کاشته می‌شود و دندان مصنوعی با اتصال‌های مخصوص روی این پایه‌ها قفل می‌شود. در نتیجه هنگام جویدن و صحبت کردن معمولاً بسیار کمتر جابه‌جا می‌شود و نیاز به چسب از بین می‌رود یا خیلی کم می‌شود. به همین دلیل گاهی به آن «اوردنچر متحرک» هم می‌گویند: روی پایه‌ها محکم است، اما خودتان می‌توانید آن را برای تمیز کردن بیرون بیاورید.

اوردنچر برای فک پایین چنان نتایج خوبی داشته است که در بیانیه‌های اجماع متخصصان در مک‌گیل (۲۰۰۲) و یورک (۲۰۰۹)، اوردنچر روی دو ایمپلنت به‌عنوان انتخاب اول برای فک پایینِ بی‌دندان معرفی شد. در بیشتر پژوهش‌ها، رضایت بیماران از اوردنچر و راحتی غذا خوردن با آن بیشتر از دندان مصنوعی معمولی بوده است.

در گروه درمانی تیک، اوردنچر معمولاً روی ۳ یا ۴ پایه ساخته می‌شود و تعداد دقیق پایه را متخصص پس از معاینه و بررسی عکس تعیین می‌کند. بیرون آمدن اوردنچر برای تمیز کردن بخشی از طراحی آن است، نه ایراد آن.

در lower jaw، دندان مصنوعی معمولی بیشتر از همه لق می‌زند و اوردنچر هم بیشترین تفاوت را در راحتی غذا خوردن ایجاد می‌کند. به همین دلیل بیشتر پژوهش‌ها و توصیه‌های تخصصی درباره‌ی اوردنچر، به فک پایین مربوط است.

در upper jaw، استخوان معمولاً نرم‌تر است و دندان مصنوعی سطح بزرگ‌تری دارد؛ برای همین اوردنچر فک بالا اغلب به پایه‌های بیشتری نیاز دارد. در برخی طرح‌ها، تکیه بر پایه‌ها باعث می‌شود قسمت کمتری از سقف دهان پوشانده شود. اینکه برای هر فک چند پایه و چه طرحی مناسب است، فقط پس از معاینه و بررسی عکس مشخص می‌شود.

آنچه گاهی «اوردنچر ثابت» نامیده می‌شود، در واقع پروتز ثابت روی ایمپلنت است: یک ردیف کامل دندان که روی تعداد بیشتری پایه‌ی ایمپلنت ثابت می‌شود و خود فرد آن را بیرون نمی‌آورد. برای بسیاری از افراد، این گزینه حسی نزدیک‌تر به دندان‌های طبیعی دارد؛ سقف دهان را نمی‌پوشاند و نگرانی بیرون آمدن دندان در جمع وجود ندارد.

در مقابل، پروتز ثابت به استخوان کافی در محل‌های مناسب، جراحی گسترده‌تر و هزینه‌ی بیشتری نیاز دارد. تمیز کردن زیر پروتز با مسواک و نخ‌های مخصوص انجام می‌شود و چکاپ منظم اهمیت زیادی دارد، چون التهاب لثه‌ی اطراف ایمپلنت می‌تواند ماندگاری درمان را کم کند.

در درمان کامل دو فک، تعداد پایه و نوع روکش‌ها بر اساس استخوان هر فک و طرح درمان تعیین می‌شود. در گروه درمانی تیک روکش‌ها به روش دیجیتال و از زیرکونیا ساخته می‌شوند.

تحلیل استخوان یکی از رایج‌ترین نگرانی‌های کسانی است که سال‌ها دندان مصنوعی داشته‌اند. اما تحلیل استخوان به‌تنهایی به این معنا نیست که ایمپلنت ممکن نیست. متخصص با عکس OPG (رادیوگرافی پانورامیک) و در صورت نیاز تصویربرداری دقیق‌تر، ارتفاع و پهنای استخوان را بررسی می‌کند و بر همان اساس تصمیم می‌گیرد پایه‌ها کجا و به چه تعدادی قرار بگیرند، یا آیا پیش از کاشت اقدام تکمیلی لازم است.

گاهی برای کسی که استخوان کمتری دارد، اوردنچر با تعداد پایه‌ی کمتر انتخاب واقع‌بینانه‌تری از پروتز ثابت است. تنها راه دانستن این موضوع، معاینه و بررسی عکس است، نه حدس زدن از روی تجربه‌ی دیگران.

دیابت: پژوهش‌های مروری نشان می‌دهند در افرادی که قند خونشان به‌خوبی کنترل شده، ایمپلنت معمولاً نتایج قابل‌قبولی دارد. اما دیابت کنترل‌نشده با جوش خوردن کندتر و خطر بیشتر التهاب اطراف ایمپلنت همراه است. اگر دیابت دارید، آخرین آزمایش‌هایتان (به‌ویژه HbA1c) را همراه بیاورید تا دندان‌پزشک در صورت نیاز با پزشک معالجتان هماهنگ کند.

سیگار: در مطالعات، شکست ایمپلنت و عفونت اطراف آن در افراد سیگاری بیشتر از غیرسیگاری‌ها بوده است. کنار گذاشتن یا دست‌کم کم کردن سیگار پیش و پس از جراحی، به جوش خوردن بهتر کمک می‌کند.

داروها و بیماری‌ها: فهرست داروهایتان را، به‌خصوص داروهای رقیق‌کننده‌ی خون و داروهای پوکی استخوان، پیش از درمان به پزشک بگویید. سن بالا به‌تنهایی مانع ایمپلنت نیست؛ آنچه اهمیت دارد سلامت عمومی و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای است.

کل این مسیر در بیشتر موارد حدود ۳ تا ۶ ماه طول می‌کشد. اگر از شهر دیگری می‌آیید، می‌توانید پیش از سفر عکس OPG خود را برای بررسی متخصص بفرستید تا قبل از آمدن، تصویر روشن‌تری از گزینه‌ها و هزینه داشته باشید. تعداد سفرها به طرح درمان شما بستگی دارد و پس از معاینه مشخص می‌شود.

هزینه‌ی اوردنچر و پروتز ثابت برای هر فرد متفاوت است و به این عوامل بستگی دارد: تعداد پایه‌های ایمپلنت، نوع پروتز (اوردنچر یا ثابت)، برند ایمپلنت، نیاز به اقدامات تکمیلی پیش از کاشت، و اینکه یک فک درمان می‌شود یا هر دو فک. به همین دلیل اعلام یک عدد ثابت پیش از معاینه دقیق نیست.

برآورد دقیق پس از معاینه و بررسی عکس OPG داده می‌شود. برای برآورد اولیه می‌توانید از ابزار برآورد قیمت همین سایت هم استفاده کنید.

هیچ‌کدام برای همه بهتر نیست. پروتز ثابت حسی نزدیک‌تر به دندان طبیعی دارد اما استخوان، جراحی و هزینه‌ی بیشتری می‌خواهد. اوردنچر با پایه‌های کمتر، ثبات را بسیار بیشتر از دندان مصنوعی معمولی می‌کند و برای بسیاری از افراد انتخاب واقع‌بینانه‌تری است. انتخاب نهایی به استخوان فک، سلامت عمومی و اولویت‌های خود شما بستگی دارد.

اگر دندان مصنوعی فعلی‌تان ثابت و راحت است، لزومی به تغییر نیست. اما اگر لق بودن، زخم یا سختی جویدن زندگی روزمره‌تان را تحت تأثیر گذاشته، اوردنچر معمولاً ثبات بسیار بیشتری دارد. دندان مصنوعی معمولی هنوز گزینه‌ای معتبر است، به‌خصوص وقتی جراحی برای فرد مناسب نیست.

خیر. در دوره‌ی جوش خوردن پایه‌ها از پروتز موقت استفاده می‌شود و نوع آن را دندان‌پزشک بر اساس طرح درمان شما انتخاب می‌کند.

برای اوردنچر، در بسیاری از موارد ۳ یا ۴ پایه برای نگه داشتن دندان مصنوعی یک فک کافی است. برای پروتز ثابت، گاهی ۴ پایه کافی است و گاهی پایه‌های بیشتری لازم می‌شود؛ این را استخوان و طرح درمان تعیین می‌کند.

در برخی شرایط ممکن است دندان موقت زودتر روی پایه‌ها قرار بگیرد، اما این تصمیم فقط پس از بررسی کیفیت استخوان و پایداری پایه‌ها گرفته می‌شود. پروتز نهایی معمولاً پس از دوره‌ی جوش خوردن ساخته می‌شود. اگر پیش از معاینه زمان ثابتی به شما گفته شد، دلیلش را بپرسید.

جراحی با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و بیشتر بیماران حین کار دردی حس نمی‌کنند. ممکن است چند روز بعد کمی حساسیت یا تورم باشد که دندان‌پزشک روش کنترلش را توضیح می‌دهد. اگر از دندان‌پزشکی می‌ترسید، این را در جلسه‌ی اول بگویید تا مراحل را قدم به قدم برایتان توضیح دهند.

با تمیز کردن روزانه، چکاپ منظم و تعویض به‌موقع قطعات اتصال، اوردنچر سال‌های طولانی کار می‌کند. سیگار، کنترل نبودن بیماری‌هایی مثل دیابت و بهداشت ضعیف، ماندگاری آن را کم می‌کنند.

دندان مصنوعی لق چیزی نیست که مجبور باشید با آن کنار بیایید. اگر دندان مصنوعی معمولی برایتان راحت است، همان را با چکاپ منظم ادامه دهید. اگر لق بودن و زخم، غذا خوردن یا حضور در جمع را برایتان سخت کرده، اوردنچر و پروتز ثابت روی ایمپلنت دو راه شناخته‌شده‌اند که هر کدام مزایا و محدودیت‌های خودشان را دارند.

برای انتخاب درست، پیش از هر چیز پاسخ سه سؤال را بگیرید: استخوان فک من برای کدام گزینه کافی است؟ چند پایه لازم دارم؟ و در دوران درمان از چه پروتزی استفاده می‌کنم؟ پاسخ این سؤال‌ها را متخصص پس از معاینه و بررسی عکس OPG می‌دهد.